W15 forum

Zaloguj się lub zarejestruj.

Zaloguj się podając nazwę użytkownika, hasło i długość sesji
Szukanie zaawansowane  

Aktualności:

Witamy na FORUM, mamy nadzieję, że z nami zostaniesz :)
Po zalogowaniu widać więcej :)
Odwiedź naszą stronę http://wojownicy15.pl

Autor Wątek: REFERENDUM  (Przeczytany 797 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Andrzej Jędrzejewski

  • W15 członkowie
  • ****
  • Reputacja: +0/-0
  • Offline Offline
  • Wiadomości: 21
    • Zobacz profil
REFERENDUM
« dnia: 22 Październik 2017, 17:27:08 »

Czym jest referendum?

Referendum (głosowanie ludowe) – Jest to forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższa ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział mogą brać wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania (tj. mający czynne prawo wyborcze).

Wszyscy obywatele którzy posiadaja bierne i czynne prawo wyborcze w bezpośredniej demokraji sa jedyną władzą i nazywany ich Suwerenem.
Suweren (fr. souverain, najwyższy i ang. sovereign, suwerenny) – podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią.
Referenda można podzielić według różnych kryteriów na: obligatoryjne i fakultatywne, opiniotwórcze i wiążące oraz ogólnokrajowe i lokalne. W drodze referendum głosujący mogą odwołać organy samorządu wyłonione w wyborach powszechnych przed upływem kadencji, jeżeli nie wywiązują się one ze swoich zadań.

W polskiej tradycji konstytucyjnej demokracja bezpośrednia była traktowana z pewną rezerwą jako rozwiązanie obciążone ryzykiem populizmu. Polska prawica nigdy nie miała przekonania do tej formy demokracji. Można sądzić, że szła za Monteskiuszem, który kwestionował kompetencje ludu do podejmowania decyzji w sprawie wspólnoty państwowej.
Czy musimy ten pogląd uznawać za wciąż aktualny w czasach, w których zniknęły bariery edukacyjne a nowoczesne środki komunikacji pozwalają na dyskusję z udziałem wszystkich zainteresowanych? Absolutnie nie, tym bardziej, że można mówić o nowych walorach referendum i ludowej inicjatywie ustawodawczej. Dobrze zaprojektowane instytucje demokracji bezpośredniej zapobiegają wyobcowaniu państwa i podnoszą wymogi wobec rządzących. Ważnym jest aby postulować m.in. zakaz odrzucania ludowej inicjatywy ustawodawczej w pierwszym czytaniu.

Partiokracja zawsze traktuje wrogo każdą instytucję ograniczają jej monopol polityczny. Ale warto iść dalej i pomyśleć o racjonalnym stosowaniu tej instytucji zarówno w skali państwa jak i w wymiarze lokalnym. Trzeba wpisać umocnienie demokracji bezpośredniej do agendy prac nad nową konstytucją, przede wszystkim w sferze zgody na ratyfikację umów międzynarodowych o szczególnym znaczeniu. Można też myśleć o planie minimum, o wyzwoleniu inicjatywy ludowej z gorsetu przepisów biurokratycznych. To ostanie można zrobić bez zmiany konstytucji.
Referendum może także dobrze służyć polityce lokalnej. Sama możliwość używania tego instrumentu wymuszać będzie inną politykę na lokalnym poziomie, gdzie władza pozostaje bardzo często poza jakąkolwiek kontrolą. Wrogość prezydent Gronkiewicz wobec tej instytucji i próby zorganizowania referendum w sprawie prywatyzacji jednej z usług publicznych w Warszawie tylko potwierdza moje przekonanie.
Jeśli zgadzamy się, że realny ustrój Polski to oligarchia bez odpowiedzialnego przywództwa, to właściwą odpowiedzią jest przywództwo w sojuszu z energią obywatelską. Demokracja bezpośrednia nie musi prowadzić do populizmu.

Rodzaje referendum:

kryterium przedmiotowe:

referendum konstytucyjne - dot. Przyjęcia lub zmiany konstytucji

    referendum ustawodawcze - dot. Aprobaty bądź odrzucenia ustawy
    referendum problemowe - (administracyjne) rozstrzyga problemy
    referendum arbitrażowe - rozstrzygniecie sporu pomiędzy poszczególnymi podmiotami

kryterium podziału ze względu na jego konieczność:

    referendum obligatoryjne (obowiązkowe)
    referendum fakultatywne

podział ze względu na zasięg:

    ogólnokrajowe
    lokalne

podział ze względu na moc wiążącą:

    referendum ratyfikujące
    referendum konsultatywne

Referendum w Polsce

Podstawą prawną przeprowadzania referendum lokalnego jest Konstytucja RP oraz ustawy:

    ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym
    ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o referendum ogólnokrajowym

Referendum lokalne

Referendum lokalne może zostać przeprowadzone na obszarze gminy, powiatu bądź województwa, w sprawie samoopodatkowania się mieszkańców bądź wcześniejszego odwołania organu stanowiącego (rady gminy, rady powiatu, sejmiku województwa, bądź organu wykonawczego gminy (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast)[4]. Odbywa się ono z inicjatywy organu stanowiącego lub na wniosek mieszkańców uprawnionych do głosowania w liczbie: 10% mieszkańców gminy (powiatu), 5% mieszkańców województwa. Wymagana frekwencja wynosi 30%. W przypadku odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego pochodzącego z wyborów bezpośrednich, minimalna frekwencja wynosi 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu.

Rodzaje referendów lokalnych

Polski ustawodawca poddając regulacji instytucję referendum lokalnego ukształtował ją w taki sposób, że w zależności od kryterium jakie przyjmiemy będziemy mogli dokonać różnego rodzajów podziałów samych referendów lokalnych. Źródłem kryteriów w oparciu, o które będziemy grupować referenda lokalne będą głównie przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (t. j. DzU z 2013 r. poz. 706).

 

Pierwszym z istotnych kryteriów w oparciu, o które możemy dokonać podziałów referendów lokalnych będzie przedmiot referendum. Podstawowym źródłem wyodrębnienia takiego kryterium jest art. 170 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 z późn. zm.), który stanowi, iż członkowie wspólnoty samorządowej mogą decydować , w drodze referendum, o sprawach dotyczących tej wspólnoty, w tym o odwołaniu pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego. Podział na bazie kryterium przedmiotu referendum lokalnego uszczegóławiają przepisy ustawy referendalnej. W tym wymiarze możemy wyróżnić referenda:

      1. w sprawie odwołania organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego;

      2. co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej wspólnoty samorządowej, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki samorządu terytorialnego;

      3. w innych istotnych sprawach, dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących wspólnotę samorządową (art. 2 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym).

 

Zakres przedmiotowy referendów poszerza się w przypadku referendum gminnego. Tu dodatkowo możemy jeszcze wyróżnić referenda w sprawie:

     1. odwołania wójta (burmistrza, prezydenta miasta);

     2. samoopodatkowania się mieszkańców na cele publiczne mieszczące się w zakresie zadań i kompetencji organów gminy (art. 2 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym);

     3. utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia granic gminy (art. 11 ust. 1a ustawy o referendum lokalnym).

 

W oparciu o kryterium przedmiotowe możemy dokonać jeszcze jednego, istotnego z praktycznego punktu widzenia, podziału referendów. Mianowicie, referenda lokalne możemy podzielić na:

     1. referenda w sprawi odwołania organu jednostki samorządu terytorialnego;

     2. referenda w sprawach innych niż odwołanie organu jednostki samorządu terytorialnego.

 

Przedstawiony podział znajduje uzasadnienie z uwagi na treść przytoczonego już art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o referendum lokalnym oraz z uwagi na układ samej ustawy referendalnej w szczególności rozdział 4 i rozdział 5.

 

Kryterium przedmiotu referendum będzie jeszcze miało wpływ na wyróżnienie referendów lokalnych, które przeprowadzane są obligatoryjnie lub jedynie fakultatywnie. Do pierwszej grupy zaliczymy referenda:

     1. w sprawie odwołania organów jednostek samorządu terytorialnego(art. 5 ustawy o referendum lokalnym);

     2. w sprawie samoopodatkowania się mieszkańców gminy (art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z późn. zm.).

 

Poza kryterium przedmiotu referendum możemy również wyłonić pewne grupy referendów lokalnych mając na uwadze wnioskodawcę przeprowadzenia referendum. Z tego punktu widzenia możemy wyłonić referenda:

     1. przeprowadzane z inicjatywy organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego

     2. przeprowadzane na wniosek określonej grupy uprawnionych do głosowania mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego (art. 4 ustawy o referendum lokalnym).

 

W ostatniej ze wskazanych grupie referendów możemy z kolei dokonać podziału z uwagi na rodzaj podmiotu występującego z inicjatywą przeprowadzenia referendum na wniosek mieszkańców. Stosując to kryterium referenda lokalne przeprowadzane na wniosek mieszkańców podzielimy na te inicjowane przez:

     1. grupę co najmniej 15 obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, a w odniesieniu do referendum gminnego - także pięciu obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do rady gminy;

     2. statutową strukturę terenową partii politycznej działającą w danej jednostce samorządu terytorialnego;

     3. organizację społeczną posiadająca osobowość prawną, której statutowym terenem działania jest co najmniej obszar danej jednostki samorządu terytorialnego (art. 11 ustawy o referendum lokalnym).

 

Referenda lokalne możemy również podzielić z uwagi na to jakiej jednostki samorządu terytorialnego dotyczą. Mając na uwadze to kryterium podzielimy referenda na:

     1. gminne;

     2. powiatowe;

     3. wojewódzkie (art. 6 ustawy o referendum lokalnym).

 

Referenda lokalne mogą być również podzielone z uwagi na sposób na głosowania. Wyróżnimy tu referenda, w których głosowanie polega na:

     1. udzieleniu pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi na postawione pytanie lub pytania;

     2. dokonaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi wariantami.

 

Wskazane powyżej kryteria wzajemnie się przenikają, co sprawia, że mamy do czynienia z wieloma grupami referendów lokalnych.


Referendum ogólnokrajowe

Referendum polega na udzieleniu, na urzędowej karcie do głosowania, odpowiedzi pozytywnej "Tak" lub negatywnej "Nie" na postawione pytania albo na wyborze między zaproponowanymi wariantami rozwiązań.

Referendum ma charakter powszechny. Mogą w nim wziąć udział obywatele polscy, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą 18 lat. Ponadto nie są pozbawieni praw publicznych lub praw wyborczych, oraz nie są ubezwłasnowolnieni.

Oprócz powszechnego charakteru głosowania, właściwie dla istoty referendum jest uznanie, że głosujący biorą w nim udział na zasadzie równości. Oznacza to, że żadna z osób głosujących nie może oddać więcej niż jednego głosu. Oprócz tego panuje zasada tajności, która gwarantuje indywidualne wyrażenia woli. Każdy uprawniony samodzielnie wyraża swoją wolę poprzez oddanie głosu.

Konstytucja i ustawa o referendum ogólnokrajowym wyróżniają trzy rodzaje referendum ogólnokrajowego:

    referendum w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa,
    referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikacje umowy międzynarodowej, na podstawie której RP przekazuje organizacji narodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach,
    referendum w sprawie przyjęcia ustawy zmieniającej Konstytucję RP.

Dwie ostatnie maja charakter skonkretyzowany gdyż dotyczą uchwalonej już przez Sejm i Senat ustawy oraz umowy międzynarodowej zawartej przez Radę Ministrów, na ratyfikację, której obywatele mają wyrazić zgodę.

Wątpliwe jest pojęcie „sprawy o szczególnym znaczeniu”. Przedmiotem tego referendum mogą stać się sprawy jedynie o charakterze ogólnym, które nie zastępują działań właściwych organów państwowych lecz konkretyzują późniejszą treść rozwiązań podejmowanych przez odpowiednie organy. Dlatego przedmiotem tego głosowania nie może być jakakolwiek kwestia już wcześniej uregulowana.

Zgodnie z Konstytucją RP referendum (jedynie fakultatywne) może zarządzić:

    Sejm RP bezwzględną większością głosów w obecności przynajmniej połowy ustawowej liczby posłów;
    Prezydent za zgodą Senatu (przy warunkach jw.)

Referendum ogólnokrajowe jest wiążące przy frekwencji powyżej 50%, jeśli frekwencja jest niższa, wynik referendum ma charakter jedynie opiniodawczy. Konstytucja RP nie przewiduje instytucji referendum obligatoryjnego.

art. 125
1. W sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa może być przeprowadzone referendum ogólnokrajowe.

2. Referendum ogólnokrajowe ma prawo zarządzić Sejm bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów lub Prezydent Rzeczypospolitej za zgodą Senatu wyrażoną bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów.

3. Jeżeli w referendum ogólnokrajowym wzięło udział więcej niż połowa uprawnionych do głosowania, wynik referendum jest wiążący.

4. Ważność referendum ogólnokrajowego oraz referendum, o którym mowa w art. 235 ust. 6, stwierdza Sąd Najwyższy.

5. Zasady i tryb przeprowadzania referendum określa ustawa.


« Ostatnia zmiana: 23 Październik 2017, 04:49:36 wysłana przez Lesław Płonka »
Zapisane